Diabetes Mellitus type I (DMI) is een auto-immuunziekte, waarbij insuline producerende cellen door het eigen lichaam vernietigd worden. Deze ziekte is niet te voorkomen en niet te genezen. Hiermee verschilt het van DM type II, dat veroorzaakt wordt doordat de lichaamscellen minder gevoelig worden voor insuline, door ouderdom en/of ongezonde leefstijl.
Samenvatting
Inleiding
Naar schatting hebben in Nederland ongeveer 14.000 (adolescente) leerlingen in de leeftijd 12-25 jaar Diabetes mellitus type 1 (DMI). DMI heeft gevolgen voor schoolgang, sociale en psychische ontwikkeling van leerlingen. Zo kan het combineren van zelfzorg en deelname aan onderwijs kan een uitdaging zijn. Het doel van dit onderzoek was om inzicht te krijgen in de ervaringen van jongeren met DMI met zelfzorg op school, en hoe deze ervaringen hun aanwezigheid en participatie in het onderwijs beïnvloeden, om scholen en JGZ handvatten te geven voor gerichtere begeleiding voor deze doelgroep.
Methode
Begin 2025 werden zeven (voormalige) adolescente leerlingen met DMI in de leeftijd 12-23 jaar met een semigestructureerde topiclijst geïnterviewd. Deze topiclijst was gebaseerd op het model van Positieve Gezondheid. De thematische data-analyse werd uitgevoerd volgens de methode van Braun & Clarke, met gebruik van softwareprogramma MAXQDA.
Resultaten
(Adolescente) leerlingen met DMI ervaren dat hun ziekte een grote impact heeft op hun leven. DMI vergt continue aandacht en energie. Belemmerende factoren voor zelfzorg op school zijn het gebrek aan kennis over DMI bij leerkrachten, het onvoldoende serieus nemen van behoeften door leerkrachten, de lastige combinatie van zelfzorg en concentratie én de ontkenning van DM1 door de leerling. Helpende factoren voor zelfzorg op school zijn acceptatie van DM1 door de leerling, steun vanuit de nabije omgeving, goede kennis over het eigen lichaam (, begripvolle leerkrachten en goede voorzieningen op school. De geïnterviewden zijn nauwelijks bekend met de jeugdgezondheidszorg (JGZ) maar zijn zien wel meerwaarde van voorlichting door JGZ aan scholen. De groep geïnterviewden is helaas niet geheel representatief.
Conclusie
Leerlingen met DM1 ervaren knelpunten voor zelfzorg op school. Er is behoefte aan zowel praktische als emotionele steun en meer kennis over DMI bij leerkrachten en de directe omgeving. De JGZ zou hierin een rol kunnen spelen.
Publicatie
Een publicatie van dit onderzoek wordt voorbereid.