Bedrijfsarts ‘zit’ twaalf uur per dag: ‘schokkend, we hebben voorbeeldfunctie’
Bedrijfsartsen besteden gemiddeld 11,7 uur per werkdag aan sedentair gedrag, waarvan het grootste deel zittend. Dat blijkt uit onderzoek van Hannah Hondema dat ze uitvoerde tijdens de NSPOH-opleiding tot bedrijfsarts. “Dit resultaat is schokkend, omdat de gezondheidsrisico’s groot zijn en wij als beroepsgroep juist het goede voorbeeld moeten geven,” vindt ze.
Aan de hand van 56 ingevulde vragenlijsten bracht Hondema het sedentair gedrag van bedrijfsartsen in kaart. Sedentair gedrag betekent langdurig stilzitten of liggen terwijl je wakker bent. “Ik wilde inzicht geven in hoe sedentair wij zélf zijn”, legt ze uit. “We adviseren werkgevers en werknemers over gezond gedrag, maar hoe gezond zijn we zelf eigenlijk?” Ze hoopt dat haar onderzoek leidt tot meer bewustzijn binnen de beroepsgroep en tot betere adviezen.
Wat zijn de gevaren van veel zitten?
Veel zitten verhoogt de kans op vroegtijdig overlijden, onder meer door hart- en vaatziekten en sommige vormen van kanker. Ook zien onderzoekers een verband met depressie, weet Hondema. “Vanaf 9 uur zitten per dag nemen die risico’s al toe.” Een belangrijke verklaring ligt in de bloedsomloop. Door lang stil te zitten stroomt het bloed trager door het lichaam. “Daardoor worden bloedvaten stijver en neemt de doorbloeding van organen en hersenen af,” legt Hondema uit. “Dat beïnvloedt allerlei processen in het lichaam: van stofwisseling en hormoonhuishouding tot energieniveau en stemming.”
Veel zitten is een onafhankelijk risico dat je niet volledig kunt wegtrainen met een paar keer per week naar de sportschool.
Wat het extra zorgelijk maakt, is dat deze risico’s blijven bestaan, ook als iemand daarnaast regelmatig sport. “Meer bewegen is altijd goed,” benadrukt ze, “maar veel zitten is een onafhankelijk risico dat je niet volledig kunt wegtrainen met een paar keer per week naar de sportschool.”
Een confronterend beeld
Bedrijfsartsen vallen in de hoogste risicocategorie, vergelijkbaar met medewerkers in ICT en financiën. Dat resultaat verraste zelfs de onderzoeker. “We weten hoe belangrijk bewegen is, en toch doen we het zelf te weinig,” zegt Hondema. “Dat besef was echt een eyeopener.”
Volgens haar hangt dit samen met de manier waarop het werk is ingericht. Online spreekuren volgen elkaar op en overleg vindt vaak zittend plaats, wat bijdraagt aan de vermoeidheid aan het eind van de dag. “We zijn mentaal moe, deels juist door het gebrek aan beweging,” zegt Hondema. “Beweging helpt om je energie terug te krijgen, maar het is lastig om die vicieuze cirkel tijdens een werkdag te doorbreken.”
Wat kan de bedrijfsarts doen?
Volgens Hondema begint verandering met bewustwording. “Als je weet wat de risico’s zijn, kun je stappen zetten,” zegt ze. Kleine aanpassingen maken al verschil ziet ze: wandelend overleggen, staand bellen, een hoog-laagbureau of lopend een collega opzoeken. “Dat vraagt ook om een sociale omslag, waarin collega’s elkaar stimuleren om vaker in beweging te komen.”
Meer bewegen op het werk vraagt om een sociale omslag, waarin collega’s elkaar stimuleren om vaker in beweging te komen.
Ook de werkomgeving speelt een belangrijke rol, benadrukt Hondema. Ze ziet een rol voor leidinggevenden en directeuren die de inrichting van werkplekken kunnen veranderen. “Zorg dat bewegen vanzelfsprekender wordt, bijvoorbeeld met sta-vergaderruimtes of wandelafspraken,” legt ze uit. Een mooi voorbeeld ziet ze bij een psychologiepraktijk waar gesprekken standaard wandelend plaatsvinden. “Uiteindelijk betaalt dat zich dubbel en dwars terug in gezonde en productievere medewerkers.”
Samenwerken en voorbeeldfunctie
Hondema ziet dat bewustwording steeds vaker leidt tot actie, maar benadrukt dat blijvende verandering om samenwerking vraagt. “We zouden hierin kunnen samenwerken met bijvoorbeeld GGD’en, want dit raakt veel meer groepen in de samenleving dan alleen bedrijfsartsen,” zegt ze.
Wil je meedenken over hoe dit probleem kan worden aangepakt? Hannah Hondema gaat graag in gesprek. Stuur haar een e-mail: h.hondema@occure.nl. Benieuwd naar andere onderzoeken van aios bij NSPOH?
Het laatste nieuws
